TINTIN TẬP 19 - CÁ MẬP VÙNG BIỂN ĐỎ

Cá mập vùng biển Đỏ là tập thứ 19 trong bộ truyện tranh Pháp Bỉ "Những cuộc phiêu lưu của Tintin" do Hergé vừa vẽ tranh vừa sáng tác. Câu chuyện bắt đầu khi Tintin và thuyền trưởng Haddock tình cờ gặp đại tướng Alcazar trên đường với hành tung có vẻ mờ ám. Sau đó hoàng tử siêu quậy Abdallah bất ngờ xuất hiện ở nhà Haddock làm cuộc sống của ông điên đảo. Khi hay tin nước Khemed của Abdallah đang có đảo chính và Emir cha của cậu gặp nguy,Tintin và thuyền trưởng Haddock liền lên đường sang Khemed để giúp ông, thật ra trong thâm tâm là để chạy trốn khỏi Abdallah. Cuộc giải cứu này của hai người bạn hóa ra lại biến thành một chuỗi các sự kiện lênh đênh trên biển Đỏ nhằm phanh phui một đường dây mua bán nô lệ
Tập truyện này được nhiều nhà phê bình chọn là một trong những tập hay nhất của bộ Tintin. Truyện có điểm đặc biệt là hội tụ hầu hết các nhân vật phụ đã từng xuất hiện trước đây. Tuy các nhân vật này không quen biết và liên quan đến nhau nhưng Hergé đã khéo léo xây dựng một cốt truyện để nối kết tất cả họ lại, từ tên cảnh sát Anh ở Thượng Hải (tập Bông Sen Xanh) đến cô ca sĩ Castafiore người Ý, từ anh thương gia Figueira hoạt bát ở Trung Đông đến vị tổng thống lưu vong Alcazar của Nam Mỹ. Ông làm điều này là lấy cảm hứng từ bộ truyện La Comédie Humaine của danh hào người Pháp Honoré de Balzac. Bộ La Comédie Humaine này cũng có phong cách là gồm nhiều truyện ngắn tách biệt nhau nhưng lại được khéo léo nối kết lại bởi một vài tình tiết chung nào đó.

Tập truyện này có tựa là "Coke en Stock", đây là một câu mật khẩu được bọn tội phạm sử dụng để trao đổi một loại hàng hóa trong truyện. Mình dịch là "Than cốc trong góc", cụm từ này chủ yếu để cho vần giống tựa chính, chứ thực ra từ "góc" không tương đương với "en stock", nghĩa là "có hàng, đang trong kho". Mặc dù tựa chính truyện là vậy nhưng  mình lại ghi trên bìa là "Cá mập vùng biển Đỏ", đây là tựa đầu tiên Hergé đặt cho truyện (Les Requins de la mer rouge), mình sử dụng lại vì nó hợp với bìa truyện.

Các câu chửi của thuyền trưởng Haddock 

Người ta thống kê thuyền trưởng Haddock chửi hơn 200 câu trong bộ truyện Tintin. Chỉ xuất hiện  hơn 10 tập mà chửi như vậy là quá nhiều. Đa số các câu chửi của thuyền trưởng Haddock rất sạch sẽ, nghe không xúc phạm lắm. Mình thường dịch khá sát các cụm từ này, và vì thế nó là một trong những phần mình thấy trần ai  nhất của bộ Tintin. Lý do là vì đa phần ông cứ nhét các danh từ không liên quan gì vào chung với nhau để chửi, làm mình không hiểu lắm ý ông muốn xúc phạm phần tính cách nào của nhân vật. Dưới đây là những câu chửi "thương hiệu" nhất của thuyền trưởng Haddock.

Mille milliards de mille sabords: Sabord là những cái lỗ hình tròn trên thành tàu là nơi các khẩu đại bác sẽ nhô nòng súng ra mỗi khi tấn công tàu khác. Cụm từ này mình dịch là "ngàn vạn triệu lỗ súng tàu

Các lỗ sabord trên thuyền chiến hồi xưa

Tonnerre de Brest: Tonnerrre nghĩa là sấm, còn Brest là lâu đài Brest mỗi ngày sáng và chiều khi đóng mở cửa lâu đài sẽ bắn đại bác chào, xa xa sẽ nghe như tiếng sấm. Câu này mình dịch là "sấm Brest ơi!"
Lâu đài Brest
Zouave: đây là tên gọi một nhánh lính bộ binh Pháp hoạt động ở Bắc Phi từ năm 1831 đến năm 1962. Thuyền trưởng Haddock rất hay sử dụng từ này để gọi bất cứ ai hay bất cứ hoạt động gì mỗi khi ông bực mình. Mình chỉ phiên âm lại từ này là zuavơ

Click vào hình để đọc truyện, click gần 2 mép của hình để sang trang. Nhấn "Esc" để đóng cửa sổ.
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63

Giới thiệu các nhân vật và địa danh trong truyện

Thuyền trưởng Haddock: Thuyền trưởng Haddock là bạn thân của Tintin, được Hergé giới thiệu lần đầu tiên trong tập Càng Cua Vàng và từ đó trở đi xuất hiện đều đặn trong mỗi tập truyện. Thuyền trưởng Haddock vì là một người đi biển  nên tính tình nóng nảy và rất hay chửi thề. Ngoài ra ông còn rất thích uống rượu đặc biệt là rượu whisky Loch Lomond của Scotland, . Ngoại trừ là người bạn đồng hành với Tintin, ông còn đóng vai người bình luận bên lề cho câu chuyện , vai trò này trước đây do chú chó Milou của Tintin thực hiện.

Ban đầu khi mới xuất hiện, thuyền trưởng Haddock là một người yếu đuối, nát rượu, tâm lý không ổn định, để cho tên thuyền phó của mình là Allan điều khiển và dùng thuyền của ông vào các hoạt động phi pháp. Sau đó ông được thừa hưởng lâu đài Moulinsart từ cụ cố và bắt đầu cư xử như một nhà quý tộc, tuy vẫn nghiện rượu và chửi thề như cũ. Càng về sau ông càng thể hiện phẩm chất anh hùng của mình và đóng vai trò lớn trong những cuộc phiêu lưu của Tintin, đặc biệt ở hai tập "Cá mập vùng biển Đỏ" và "Tintin ở Tây Tạng"

Haddock là một cái tên tiếng Anh,  nghĩa là "cá tuyết"

Lâu đài Moulinsart: Lâu đài Moulinsart được thuyền trưởng Haddock thừa hưởng cùng với một số châu báu trong tập "Kho tàng của Rackham Đỏ". Nestor, quản gia của lâu đài từ đời chủ trước (vốn là một nhóm tội phạm muốn cướp kho báu của cụ cố thuyền trưởng Haddock) tiếp tục được giữ lại làm quản giả cho Moulinsart. Moulinsart được vẽ lại theo lâu đài Cheverny ở Pháp tuy nhiên bỏ bớt hai cánh ở rìa ngoài. Từ Moulinsart là lấy lại theo Sart-Moulin, một địa danh của Bỉ. Từ khi về sống ở lâu đài, Tintin và Tournesol rất hay đến nhà ông chơi. Nơi đây trở thành đại bản doanh của ba người.

Có một trò đùa thú vị về lâu đài Moulinsart thường hay lặp đi lặp lại trong truyện, là lâu đài trùng tên với tiêm thịt heo Sanzot, và khi lâu đài đang trong tình cảnh rối ren là sẽ có một cuộc điện thoại của bà nào đó gọi đến để kiếm ông chủ tiệm thịt heo này. Nói chung đó là những cuộc gọi cực kỳ không hề đúng lúc và thường làm cho các nhân vật của chúng ta, đặc biệt là Nestor, nổi điên. Nhưng không phải chỉ những người bên ngoài mới gọi nhầm, đến thuyền trưởng Haddock khi cần gọi về lâu đài mình cũng lộn qua số của tiệm thịt heo này. Lý do là vì hồi xưa, bạn không thể gọi trực tiếp một số điện thoại nào đó, bạn phải gọi đến tổng đài nói tên và số điện thoại của người đó rồi người ta mới nối máy cho bạn.
Xe của tiệm thịt heo Sanzot. Các bạn có thể thấy chữ Moulinsart trên thành xe
Alcazar: Alcazar là bạn khá thân của Tintin,xuất hiện lần đầu ở tập "Lỗ tai vỡ". Tập này giới thiệu Alcazar là tổng thống của nước cộng hòa tưởng tượng San Theodoros ở Nam Mỹ và sau đó ông bị truất phế bởi đại tướng Tapioca, phải bỏ chạy khỏi đất nước. Ở tập "Bảy quả cầu thủy tinh",Tintin gặp lại ông ở Pháp, giờ đang là một nghệ sĩ phóng dao cho các chương trình tạp kỷ với nghệ danh Ramón Zarate. Tập "Cá mập vùng biển đỏ" này là lần thứ 3 ông xuất hiện trong bộ truyện Tintin. Nhân vật Alcazar được xây dựng theo hình ảnh nhà cách mạng Cuba Fidel Castro. Từ Castro và Alcazar trong tiếng Tây Ban Nha đều có nghĩa là "lâu đài, thành quách"

Abdallah: Abdallah là hoàng tử, con trai của Emir Mohammed Ben Kalish Ezab thuộc nước Ả Rập tưởng tượng Khemed (Kalish Ezab là nói trại của kalisjensap, trong phương ngữ của vùng Brussells nghĩa là "nước ép cam thảo"). Abdallah xuất hiện lần đầu ở tập "Đến xứ vàng đen", và đây là lần thứ 2 cậu có mặt trong bộ truyện Tintin này. Là một hoàng tử, Abdallah được cha nuông chiều thái quá, rất hư hỏng, quậy phá, khinh người. Cậu hay dùng cha mình để đe dọa người khác, tuy nhiên Abdallah lại rất thích thuyền trưởng Haddock, do tính tình nóng nảy của ông. Khi Abdallah chơi khăm ông, Haddock càng tức giận, cậu càng vui. Abdallah là hình ảnh họa lại vị vua cuối cùng của Iraq khi còn nhỏ, vua Faisal II

Đất nước Khemed: Khemed trong tiếng Marol, một phương ngữ của vùng Brussels (Bỉ) nghĩa là "Được rồi, thành công rồi!", thủ đô của nước này là Wadesdah, nói trại lại của cụm từ "what is that", được vẽ lại theo thành phố Haifa ở Isarel. Theo như mô tả của Hergé thì nước Khemed nằm bên bờ biển Đỏ, kế bên nước Ả Rập Saudi và dường như có nhiều điểm tương đồng với nước Jordan

Bản đồ các nước quanh Biển Đỏ. Khemed nằm ở giữa Jordan và Ả rập Saudi

Dupont và Dupond: Đây là hai viên cảnh sát bất tài, vô dụng, hậu đậu, giống nhau như hai giọt nước nhưng lại không có quan hệ họ hàng gì với nhau. Họ có mặt trong 17 tập của bộ Tintin, bắt đầu từ tập 3 "Xì gà của Pharaoh". Sự xuất hiện của hai nhân vật này chủ yếu để tạo tiếng cười cho câu chuyện và (vô tình) cung cấp những thông tin cơ mật của cảnh sát cho Tintin. Khi gọi điện thoại, sau khi đã giới thiệu tên mình,thường họ phải nói thêm là "avec D" hoặc "avec T" nghĩa là "với thằng có D/ có T" vì cái tên Dupond/Dupont trong tiếng Pháp đọc như nhau, không phát âm cuối.
Hai viên cảnh sát này lúc nào cũng chỉ mặc có một bộ đồ, áo vest đen, mũ nồi, chống gậy batoong, ở đây là Hergé vẽ lại cách ăn mặc của cha và chú mình, cũng là hai anh em sinh đôi.
Tuy ngoại hình giống nhau như đúc nhưng chúng ta vẫn có một cách để phân biệt hai người. Anh DuponD là người có râu như chữ D, và anh DuponT có râu chữ T. Như đã nói, vì họ của họ khác nhau nên hai người này không phải anh em song sinh

Dupond bên trái và Dupont bên phải
Cảnh sát Pháp/Bỉ đầu thế kỷ 20 với cách ăn mặc tương tự, chỉ khác là không có chống gậy
Cha và chú của Hergé,hai anh em song sinh, hình mẫu của Dupond và Dupont

Tryphon Tournesol: Tournesol là một nhà khoa học, xuất hiện lần đầu trong tập "Kho báu của Reckham Đỏ" khi ông chế tạo ra tàu ngầm mini một người lái để giúp Tintin và thuyền trưởng Haddock tìm kho báu dưới đáy đại dương. Tournesol bị lãng tai và tuy tính tình điềm đạm, lại rất dễ nổi tự ái khi nghĩ người ta đang xúc phạm mình. Ông là nhân vật duy nhất trong truyện có thể hiện tình cảm với người khác giới. Trước khi Tournesol xuất hiện thì Hergé cũng đã nổ lực tạo ra nhiều nhân vật "nhà khoa học thiên tài nhưng ngễnh ngãng" như Sophocles Sarcophagus trong "Xì gà của Pharaoh", Hector Alembick trong "Cây vương trượng của vua Ottokar", Decimus Phostle trong "Ngôi sao băng". Có vẻ như cuối cùng với Tournesol, Hergé đã thành công trong dự án của mình. Từ Tournesol trong tiếng Pháp có nghĩa là "hoa hướng dương", còn Tryphon là tên một học giả người Hy Lạp sống ở thế kỷ 1 TCN. Hình mẫu của nhân vật Tournesol được họa lại nhà khoa học người Thụy Sĩ Auguste Piccard.

Oliveira de Figueira: Đây là một thương nhân rất hoạt bát có thể dụ người ta vào mua bất cứ thứ gì dù là một sản phẩm kỳ lạ hay vô dụng đến thế nào đi nữa. Tập truyện này là lần thứ ba Figueira xuất hiện trong bộ truyện Tintin, hai lần trước là ở tập "Xì gà của Pharaoh" và "Đến xứ vàng đen". Figueira là một nhân vật rất đắc lực, thường giúp đỡ Tintin mỗi khi cậu phiêu lưu đến Trung Đông. Tên của ông nghĩa là "Cây Ô-liu của cây sung"

Bianca Castafiore: Đây là một cô ca sĩ opera người Ý nổi tiếng và là nhân vật thuyền trưởng Haddock sợ nhất. Bà có giọng hát rất khỏe có thể làm vỡ cả kính. Mỗi lần xuất hiện bà thường hát các câu trong vở opera Faust rất nổi tiếng của Pháp (một chi tiết không phù hợp lắm với thân thế người Ý của bà). Hergé cho biết nhân vật Bianca Castafiore được lấy cảm hứng từ bà của ông. Ông tin rằng cha ông là con không thừa nhận của vua Bỉ  Leopold II, điều này có đúng hay không chỉ có bà của Hergé biết. Trong suốt bộ truyện Tintin thì Hergé hay để Castafiore hát những câu opera ám chỉ điều này. Thậm chỉ Hergé còn để những chi tiết cho thấy thuyền trưởng Haddock có thể là con cháu hoàng tộc (như ông) qua việc lâu đài Moulinsart là do vua Louis XIV tặng cho cụ cố của thuyền trưởng Haddock.
Bà Castafiore tính tình rất xởi lởi, vồn vã. Bà rất tự nhiên, đến mức có thể nói là hiếm thấy ở người khác. Đặc biệt bà không bao giờ gọi đúng tên thuyền trưởng Haddock. Mỗi lần gặp ông, bà đều ôm hôn rất thắm thiết và gọi sai tên ông, điều này là do khi thuyền trưởng Haddock lần đầu tiên được giới thiệu với bà, do quá run mà lắp bắp không thể nói đúng tên ông. Vì là một ca sĩ nổi tiếng quốc tế, bà có thể đến mọi nơi và thường xuất hiện bất ngờ trước mặt thuyền trưởng Haddock, gây cho ông những nỗi kinh hoàng khiếp đảm. Tên của bà trong tiếng Ý nghĩa là "đóa hoa trinh trắng"

Rastapopoulos: Rastapopoulos là nhân vật phản diện chính trong bộ truyện và đối thủ lâu năm của Tintin. Trong truyện này ông xuất hiện dưới một cái tên khác mà sau đó được tòng phạm tiết lộ chính là Rastapopoulos. Quốc tịch của ông chưa bao giờ được đề cập đến trong truyện nhưng Rastapopoulos là họ Hy Lạp hoặc Thổ Nhĩ Kỳ. Rasta là viết tắt của rastaquouère, nghĩa là người ngoại quốc giàu có (thường là người địa trung hải hoặc Nam Mỹ) với nguồn gốc tiền bạc không rõ ràng, nhìn chung là người không đáng tin. Populo nghĩa là thường dân

Dr. Muller: Muller là bác sĩ tâm lý người Đức và nghề nghiệp của ông chỉ là tấm bình phong để che đậy các hoạt động tội ác khác. Khác với Rastapopoulos tinh ranh và xảo quyệt, Bác sĩ Muller hơi có vẻ điên cuồng, sẵn sàng liều mạng của mình cho các phi vụ của ông và đã có lần định tự tử nhưng không thành công. Trong truyện này Bác sĩ Muller tất nhiên cũng xuất hiện dưới tên giả.

Séraphin Lampion là một nhân viên môi giới bảo hiểm, hay tự ý xông vào nhà người ta và tìm cách bán bảo hiểm cho mọi người. Lampion lúc nào nhìn cũng sôi nổi, vui vẻ và mặc dù thuyền trưởng Haddock ghét ông ra mặt, ông không hề nhận ra và tự xem mình là bạn thân của Haddock. Có lẽ sau Castafiore, Lampion là người thuyền trưởng Haddock sợ gặp nhất. Tác giả Hergé cho biết Lampion là nhân vật họa lại một tuýp người Bỉ mà ông cho là đáng thương, ngu ngốc, ông có khả năng nhận thức về bản thân mình và môi trường xung quanh. Ông là nhân vật duy nhất xuất hiện nhiều lần nhưng không đóng vai trò gì trong cốt truyện, chỉ là một thương nhân trung bình hay làm phiền người khác. Từ Lampion trong cái tên ông nghĩa là "đèn lồng xếp", còn Séraphin (seraph, seraphim) là tên thiên thần cấp cao nhất trong Thiên chúa giáo. Tóm lại tên ông rất kêu nhưng họ thì tầm thường thể hiện bản chất con người ông

Một vài thông tin chú thích thêm cho truyện

- Ở trang 11, khi anh em Dupondt đến tìm Tintin ở lâu đài Moulinsart, chúng ta thấy có một bức tranh treo trên vách ở đằng sau . Đây là bức "Le canal du Loing" của Alfred Sisley, ý nói thuyền trưởng Haddock đang sở hữu bức tranh này. Tác giả Hergé rất say mê hội họa và đã có lúc định từ bỏ làm truyện tranh để tập trung đeo đuổi ngành này
Bức tranh trong lâu đài Moulinsart

Và bức tranh gốc "Le canal du Loing" hiện đang trưng bày ở bảo tàng Orsay
- Ở trang 30, Abdallah trói Nestor lại rồi nói sẽ đem cột ông vào cây cọ cho cá sấu ăn thịt. Cà sấu bị trói vào cây cọ là biểu tượng của thành phố Nimes, Pháp. Vùng đất này ngày xưa dùng để phong tặng cho các tướng lĩnh đã chinh phục được Ai Cập nên mới có biểu tượng này. Cây cọ là biểu trưng cho sự chiến thắng, còn con cá sấu là Ai Cập.

Biểu tượng thành phố Nimes
Và cảnh trong truyện. Các bạn hãy để ý thấy là cái phất trần cắm lên đầu Nestor nhìn rất giống cây cọ
- Cái tên của nhân vật Mull Pacha trong truyện (bác sĩ Muller) là nhại lại Glubb Pasha (tên thật: John Bagot Glubb). Ông là một học giả, tác giả, chiến sĩ người Anh đã huấn luyện quân đội Ả Rập của vùng Transjordan (một đặc khu ở Trung Đông do quân Anh bảo vệ) và là đại tướng của đội quân này. Ông là bạn thân của vua Abdallah I của Jordan (đất nước mà Hergé dùng làm mẫu để tạo nên quốc gia tưởng tượng Khemed). Vào cuối đời Glubb Pasha giành phần lớn thời gian của mình để viết sách về vùng Trung Đông

- Nhân vật di Gorgonzola trong truyện này (Rastapopoulos) là dựa trên cuộc đời của trùm tài phiệt người Hy Lạp Aristotle Socrates Onassis. Ông là cá nhân từng sở hữu nhiều thuyền nhất thế giới, rất nổi tiếng về sự giàu có của mình cũng như là mối quan hệ tình cảm với những phụ nữ quyền lực khác. Người vợ đầu ông là con gái của trùm tư bản hàng hải Stavros G. Livanos, người vợ sau ông là góa phụ của cố tổng thống Mỹ Kennedy, ông cưới bà 5 năm sau khi tổng thống Kennedy bị ám sát. Đó là chưa kể mối tình với ca sĩ opera người Mỹ gốc Hy Lạp Maria Callas, được xem là ca sĩ opera có tầm ảnh hưởng nhất thế kỷ 20.  Trong truyện, nhân vật di Gorgonzola đã mời lên du thuyền mình bà Bianca Castafiore, ở đây hàm ý nói về mối quan hệ của Onassis và Callas ngoài đời

- Các vũ khí chiến tranh trong truyện đều tái hiện lại các vũ khí thật ngoài đời. Chiếc "Con Muỗi" là hình ảnh của chiếc de Havilland Mosquito do Anh sản xuất. Đây là một trong những máy bay chiến đấu/ thả bom nhanh nhất thế chiến thứ II, được làm hầu như hoàn toàn từ gỗ. Còn chiếc USS Los Angeles thì tất nhiên cũng có thật. Chiếc tuần dương hạm này hoạt động trong thế chiến thứ II cho đến năm 1963, sau đó được bán đi với giá hơn 1 triệu đô. Và chiếc tàu ngầm của Rastapopoulos là loại Type II U-boat của Đức

Chiếc "Con Muỗi" (Mosquito) trong truyện Tintin trở thành một vũ khí chiến tranh cũ bị bán lại

Chiếc tuần dương hạm Los Angeles của Mỹ

0 nhận xét :

Post a Comment